Tijdens een recente presentatie deelde ik (Emma van Santbrink student van Master Health, Ageing and Society) de resultaten van mijn onderzoek naar de perspectieven van ouderen op een nieuwe woonvorm: afhankelijke huisvesting. Deze vorm van wonen is bedoeld voor ouderen die niet meer volledig zelfstandig kunnen wonen, maar nog niet in aanmerking komen voor verpleeghuiszorg. Het concept biedt een ondersteunende omgeving met zorg op aanvraag, waarbij autonomie en sociale verbondenheid centraal staan.
De aanleiding voor dit onderzoek ligt in de snel vergrijzende samenleving en het beleid dat inzet op langer thuis wonen. Steeds meer ouderen ervaren dat de huidige woonmogelijkheden niet aansluiten bij hun wensen en behoeften. Ik onderzocht daarom hoe ouderen zelf aankijken tegen afhankelijke huisvesting en welke waarden zij belangrijk vinden.
Daarvoor heb ik de antwoorden geanalyseerd op een landelijk vragenlijst over nieuwe vormen van huisvesting voor ouderen en wat zij belangrijk vinden daarin. In totaal hadden 1005 ouderen in verschillende leeftijdsgroepen en woonomgevingen de vragenlijst ingevuld. De resultaten laten zien dat er vijf kernwaarden steeds terugkomen:
- Autonomie: ouderen willen de regie houden en zelf beslissingen nemen.
- Beschikbaarheid van zorg: zekerheid dat er zorg oproepbaar is, zonder betutteling.
- Persoonlijke aandacht: niet alleen zorg, maar ook menselijk contact.
- Sociale verbondenheid: de mogelijkheid om verbinding en gezelligheid te ervaren, met ruimte om zich terug te trekken.
- Zingeving: het gevoel nuttig en gewaardeerd te blijven, bijvoorbeeld door anderen te helpen.
Een ander belangrijk inzicht was het verschil in ervaren urgentie tussen leeftijdsgroepen. Oudere ouderen (80+) gaven aan dat de behoefte groot en acuut is: “Dit moet zo snel mogelijk gebeuren.” Jongere ouderen (60-79 jaar) zagen vooral een behoefte voor de toekomst, waarbij de zekerheid van een plek nu al rust kan geven.
De conclusies van het onderzoek sluiten aan bij eerdere studies: de waarden zijn helder en stabiel. Volgens mij is daarom de volgende stap om niet langer te focussen op herhaling van onderzoek, maar op implementatie en co-creatie met ouderen zelf. Alleen wanneer hun stem wordt meegenomen in het ontwikkelen van nieuwe woonvormen, kan afhankelijke huisvesting bijdragen aan een zinvol en waardig leven.
Geschreven door: Emma van Santbrink
